|
         
    
|
 |
Stadswandeling
Oeteldonk |
|
|
We gaan nu de Ridderstraat in waar ter hoogte van de snoepwinkel tum
tum de Steen of feem liggen. De ene steen is voor de
minister President OC 1882 tot nu... en de andere steen is voor de vrijwilligers van de OC 1882
tot nu.
|
 |
Op het einde van de straat gaan we
rechtsaf de achter het stadhuis in bij de
winkelcentrum het Lombardje (alleen
open tijdens de winkeluren)
gaan we linksaf hier is een plaquette die onthult is op 3 oktober
2003 vanwege
het 11x11 jarig bestaan van de ‘Oeteldonksche Club van 1882’, ter
herinnering aan het feit dat op die locatie op 1 oktober 1882 de
Oeteldonksche Club werd opgericht in het toentertijd daar gelegen
café Plaats Roijaal.
Het zou de ingreep van bisschop
Godschalk zijn geweest die een aantal jongeren uit de gegoede
middenstand
bijeenbracht om na te denken over maatregelen om het
carnavalsfeest toch te kunnen behouden. Dat gebeurde in café dé
Plaats Roijaal. toen Achter het Stadhuis gelegen ter plaatse van het
huidige winkelcentrum Het Lombardje. "Veredeling van het feest"
moest het carnaval redden maar daarvoor was de mede-werking van alle
Bosschenaren vereist. Er werd daarom een spel bedacht waarin, jong
en oud, arm en rijk, zich zouden kunnen vinden. Carnaval moest
beschouwd gaan worden als goedaardige boertige scherts: de (zeker in
die tijd) mondaine stad 's-Hertogenbosch diende daartoe de
|
vorm van een dorp aan te nemen. Zo
ontstond Oeteldonk als een driedaagse parodie op de Bossche
samenleving. De stad "speelde" een
|
plattelandsgemeente met aan het
hoofd een burgervaojer compleet met
raad, wethouders en een veldwachter. Ze kregen allemaal schertsnamen
die verdacht veel van doen hadden met die van notabelen die het bij
de carnavalsvierders verbruid hadden. Zo kreeg de burgervaojer de
naam Peer vaan den Muggenheuvel, de achternaam daarvan verwees feitelijk
naar de geboorteplaats van Mgr. A. Godschalk. Daar, in Den
Dungen, bezat de familie Godschalk immers een stuk land met de naam
"de Mugheuvel". Uiteraard was het dorp gevuld met boeren en durskes
(Knilliskes en Hendrienekes). Men maakte daarbij dankbaar gebruik
van de, met carnaval al langer bestaande, gewoonte van de boerenkieldracht
en het dialectgebruik. In dit fictieve dorp sprak men
het Oeteldonks dialect. een merkwaardige mengelmoes van de vele Meijerijse dialecten waarmee de Bossche midden- standers in hun
neringen vertrouwd waren. Met de komst van de carnavalsprins, in
1883, gaf men een carnavaleske reden aan het driedaagse dorpsfeest:
de vastenavond.
We vervolgen de weg
terug naar achter het stadhuis en gaan rechtsaf en lopen door de
fonteinstraat en de Krullartstraat naar het kerkstraat. |
 |
Aan de
rechterkant van hangt de straatnaambord Amadeiroplein: het plein voor de
Nederlands Hervormde Kerk aan de Kerkstraat is door middel van dit bord
omgedoopt tot "Amadeiroplein".
|
We gaan nu richting de Sint-Jan en bij de korte putstraat gaan we
rechtsaf om op het einde weer
rechtsaf de lange putstraat in te gaan om uit te komen in de
verwersstraat
waar we linksaf gaan deze straat lopen we helemaal uit tot aan het voldersgat. Aan de zijmuur van de
restaurant het Diezehuijs is de monument
“Neij Oeteldonks Peil” (N.O.P.) bevestigd. Onthuld door Z.K.H. Prins
Amadeiro XXIII (Jos Kieboom) op 12 november 1993 is aangeboden door
de gemeentelijke Projectgroep Restauratie Binnendieze bij
gelegenheid van het 11e regeringsjaar van Z.K.H.Prins Amadeiro XXIII
uit erkentelijkheid voor de (lobby) inzet van Jos Kieboom bij de
restauratie. In aanwezigheid van o.a. Ing.
|
 |
Bert Wijers wethouder van
’s-Hertogenbosch, Peer vaan den Muggenheuvel tot den Bobberd en Rob
van de Laar Minister-president OCv1882. Het was in het 111e jaar van
het bestaan van Oeteldonk en in het 10x11e jaar van het bestaan van
de dynastie der Amadeiro’s. Een getekende oorkonde hiervan hangt in
de vergaderzaal van de Oeteldonksche Club van 1882.
We vervolgen de weg
richting de Sint-Jan en gaan voorlangs de torenstraat in en lopen
door tot voorbij de stadsbibliotheek.
Boven de Binnendieze hangt het monument voor
instituut Peer vaan den
Muggenheuvel.
De typische burgemeesterskleding die Peer
vaan den Muggenheuvel draagt is hier opgehangen aan een kapstok. Het
is een eerbetoon door de Oeteldonksche Club van 1882 aan alle
personen
|
 |
die het ambt van burgervaojer
van
Oeteldonk hebben bekleed. Het monument is geplaatst als gevolg van een
tegemoetkoming aan de gerechtelijke uitspraak om, tezamen met
carnavalsvereniging de Oetels (zie “Halve Peer”) een monument op te richten.
|
We lopen terug naar de hinthamerstraat en gaan linksaf en gaan bij zusters van orthenpoort linksaf. Tegen de gevel van de poortgebouw va n
het klooster der Zusters van Orthen hangt een Lantaarn
deze lantaarn werd aangeboden door René
Hurks lid van de Oeteldonksche Club van 1882 voor het feit dat
Oeteldonk voor hem ieder jaar een lichtpunt was geweest.
Het poorthuis van het
klooster der Zusters van Orthen (niet meer origineel). Het heet al
zo sedert 1623 daarvoor was de naam
|
 |
"Colverpoort". In het hofje
staat een gemetselde lantaarnpaal uit de jaren '30. In de ondergrond
ter hoogte van het hofje zitten restanten van de kapel en
kloostergebouwen. Het was een zeer groot klooster het reikte van de
Hinthamerstraat tot de Aa en van de Boerenmouw tot de
Schilderstraat.
De wapensteen van de
metselaar
Mathijs Smits afkomstig uit het Moederhuis bevond zich in de muur op
de binnenplaats aan de Dode Nieuwstraat doch is daar (tijdelijk?)
verwijderd. 1409 Ridder Jan van Orthen
verklaart dat zijn nalatenschap moet worden aangewend voor de
stichting van een huis voor vrouwen. In 1423 het Zusters van Orthenklooster werd gesticht
onder de naam Zusters van het Gemene Leven uit het testament van
pastoor Thomas van
Geffen.
Begin 20e eeuw waren
er nog 3 delen "Het Pand (nog steeds aanwezig achter in de Louwse
Poort), Het Materhuis en het Poortgebouw. Na de Tweede Wereldoorlog
werd een nieuw poortgebouw opgetrokken door medewerkers van de G.S.D.
In 1957 heeft de
Sociëteit van de H.T.S. er haar onderdak voor de
Studentenvereniging Quos Ego van de Hogeschool. Sinds 2001 is hier
het Oeteldonks Gemintemuzejum gevestigd. |
We gaan de poort onderdoor en gaan rechtsaf bij de ingang zit een
gevelsteen.
Op deze gevelsteen staat geschreven:
Oeteldonkse gemintemuzejum bekčkt 't.
|
 |
En hier eindigt de Oeteldonkse
wandeling door het oude stadshart van ’s-Hertogenbosch.
Het is werkelijk de moeite waard om daar een kijkje te nemen in het
Oeteldonks Gemintemuzejum.
Bronnen, noten en/of referenties:
|
Unnen hillen ted niks, veul volk, de pliesie en dan...
De Oeteldonkse Grote
optochten 1882 - 2004, Rob van de Laar ISBN 9070706717
Stadsarchief
oeteldonk.org
|
|
|
|
   
    |
