Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Kerkstraat en Gasselstraat

           

Kerkstraat

  

Ook nu nog spreekt men soms van de Korte Kerkstraat. En inderdaad was dat vroeger de officiële naam van het gedeelte dat vanaf de Markt loopt tot ongeveer de Hervormde Kerk daarna begon de Kerkstraat. Zij kreeg haar naam omdat ze naar de St. Jan voerde.

Het zou overigens vroeger in niemand hoofd zijn opgekomen om de St. Janskerk bij die naam te noemen. Het was altijd 'de grote kerk'. En het is typisch dat de Hervormden deze naam ook voor hun kerk zijn gaan gebruiken. Twee 'grote kerken' dus in de Kerkstraat. Maar in de reformatietijd waren er ook nog twee schuilkerken één in het Rederijkersstraatje dat tussen de huizen genummerd 56 en 58 loopt aan de noordzijde van de straat. De andere schuil- of sluipkerk werd 'de kerk in de Kerkstraat' genoemd. Men kon haar bereiken en soms bij overvallen ook schielijk verlaten door een viertal straatjes 'Achter de Engelse Pispot' dat intussen nog vijf andere namen gehad heeft het straatje in de Gasselstraat vanwaar men enige jaren geleden die schuilkerk kon zien afbreken het Rederijkersstraatje en het straatje naast het vroegere Fraterhuis in de Torenstraat dat nu' dienst doet als parkeerruimte voor de Middenstandsbank. Intussen is de naam Kerkstraat dus wel terecht.

Het was overigens vroeger in 's-Hertogenbosch tussen de officiële straten in wel een warnet van steegjes en gangetjes en dat gold niet alleen voor de Kerkstraat. Die waren bijna overal. De meeste zijn bij verbouwingen en dergelijke verdwenen. Wij hebben er nog enige van terug mogen vinden. In meerdere huizen zijn ook nu nog grotere of kleinere gedeelten van die oude straatjes aanwijsbaar.

Aan de Kerkstraat hebben wij nog enige jeugdherinneringen. Daar was de melksalon van Van Wees, waar zeldzaam verschijnsel in die tijd ook meisjes kwamen. Het was de enige gelegenheid waar dat het geval was. Tante Betsie was daar dank zij haar humor het onbetwiste opperhoofd. Zij wist zo nodig de orde te handhaven tussen de vele jongens en meisjes van buiten de stad die in 's-Hertogenbosch op school zijnde hier tussen de middag hun boterhammen kwamen opeten bij een glas melk of een kop chocolademelk. In de hoekjes kon men dikwijls minnende paartjes aantreffen.
Ook zien wij nog de rijtjes mensen soms naar gelang de ernst van het nieuws aangroei end tot een kleine menigte voor het raam staan van J.J. Arkesteyn en Zoon 'telephoonnommer 79'. Want daar op no. 54 waar eens de bekende historieschrijver Van Heurn gewoond heeft werd toen de Provinciale Noord-Brabantsche en 's-Hertogenbossche Courant uitgegeven. Belangrijke gebeurtenissen kon men dan heet van de naald lezen op een achter het raam opgehangen 'Bulletin'. Toen later de radio kwam was het met deze publicaties die overigens ook bij meerdere sigarenwinkels achter de etalageruit werden aangebracht afgelopen.
Onder de huizen aan de zuidzijde der straat stroomde eens de Diest. Aan die kant stond ook het fraaie huis van burgemeester Van der Does de Willebois. Het heeft moeten wijken voor de bouw van het nieuwe postkantoor. Wat daar ook verdween dat was de laatste houten voorgevel van 's-Hertogenbosch het huis dat de naam droeg 'Het Fransche Kabinet'. In 1878 werd het afgebroken. Maar gelukkig bleef er ook iets bewaard. Dat is de fraaie neogotische gevel op no. 34 aan de noordzijde. Dit huis werd omstreeks 1840 gebouwd de steenhouwerij Glaudemans is er lang gevestigd geweest nu is er de meubelzaak van de firma Schreuder.

     

De Kerkstraat is een straat van kerken maar ook een straat van cultuur. De schuilkerk in het Rederijkers- of Rhetoriestraatje werd na de opheffing der kerk Rederijkerskamer. Er werden toneelvoorstellingen gegeven door Moyses Bosch. Later werd de ruimte tijdens de kermis verhuurd aan losse theatertroepen. Ongeveer tegenover genoemd straatje in het zesde huis vanaf de Parade, was tot in de 17de eeuw de Latijnse school gevestigd zij werd ook wel Papenschool genoemd. Aan deze kant van de straat woonde en werkte de bekende drukker Jan van Turnhout. Zo ook, tegenover hem, de vermaarde drukkersfamilie Scheffers.
De muziek: Marinus Ogier directeur van onze muziekschool heeft in de Kerkstraat gewoond evenals de bekende leraar aan dezelfde school F.J. van der Heijden. Ook de familie Spiero mogen we niet vergeten evenmin als de Postharmonie. De beroemde Bossche graveurfamilie Van Berckel woonde eens in de Kerkstraat. Het oude Bossche ambacht der edelsmeedkunst wordt hier nog altijd uitgeoefend namen als Jonkergouw, Klaassen, De Leeuwen Teulings getuigen daarvan. Dorus Hermsen woonde er evenals de bekende kunstschilder en fotograaf A. Schuil van wie men ook nog wel eens werk tegenkomt. De bekende gebroeders Mosmans beoefenden in het huis no. 57 dat de naam 'De Drie Papegaaien' droeg de historie en de muziek. Later zijn zij verhuisd naar het naast gelegen pand no. 53 een veranderde nummering is oorzaak van het feit dat de huisnummers hier elkaar niet in de gebruikelijke orde opvolgen dat komt méér voor.
En dan heeft in de Kerkstraat een telg van het vermaarde financiergeslacht Rothschild gewoond bankiers die vorstenhuizen onderhielden en oorlogen betaalden waardoor ze ook een grote invloed gehad hebben op de politiek in verscheidene landen. Maar onze Jacques Rothschild was blijkbaar van de arme tak hij ventte manufacturen en betaalde! 3,78 belasting per jaar. Dat was in de vorige eeuw.

      

Men heeft in de Kerkstraat ook altijd gezorgd voor verschillende activiteiten het was en is allerminst een dooie straat. In ons bezit is 'nog het door Jan Mosmans geschreven boekje 'Versieringen en Opschriften in de Kerkstraat 17-20 augustus 1904'. De gebroeders Mosmans hebben samen met Oorus Hermsen en anderen toen een groot aandeel gehad in de aankleding der straat bij gelegenheid van het bezoek van koningin Wilhelmina en prins Hendrik aan 's-Hertogenbosch. Het is ondoenlijk om binnen het bestek van dit artikel alle gebeurtenissen alle personen die er aan hebben meegewerkt te vermelden. Er is zelfs geen beginnen aan om de activiteiten van de laatste jaren elie zowel in de Hervormde kerk als op het kerkpleintje zoveel culturele vreugde hebben gebracht te vermelden. Wel vinden wij dat het daar een gezellig stukje straat geworden is. Het wel eens misprezen maar toch prettig aandoende beeldengroepje dat daar geplaatst werd ter ere van burgemeester Lambooij die zijn ambt van 1961 tot 1969 vervulde heeft daar een aandeel in en zeker ook het terras van het 'Café de Paris'.
Nog één activiteit willen wij tot slot vermelden bij de eerste verjaardag in ons Koninklijk Huis na de inval der Duitsers op 10 mei 1940 heeft men in de Kerkstraat niet geaarzeld in ruime mate de nationale vlag uit te steken. Men heeft dat moedige feestelijke gebaar nadien zolang de oorlog duurde echter niet meer mogen herhalen....

    

Gasselstraat

  

Van het Groot-Ziekengasthuis zegt de geschiedschrijver dat het 'gasthuys in tSchertogenbosch van der goederlude elmisse (aalmoezen)' gesticht is. Verder dat het in 1250 al bestond en voor het eerst gevestigd is geweest aan de Reut een soort gehucht dat wel als voorstad van

's-Hertogenbosch beschouwd werd en waar later het fort Isabella zou komen. Vandaar werd het gasthuis overgebracht naar de Vughterstraat en daarna vond het een plaats in het 'gasthuisstraetken' dat later Gastelstraat genoemd werd. Onze Bossche taal maakte daar natuurlijk al gauw Gasselstraat van. Hiermee is dus verklaard hoe deze verbinding tussen Kerkstraat en Hinthamerstraat aan haar naam gekomen is. Toen bleek dat de ruimte voor het ziekenhuis te klein werd is het in 1458 naar de tegenwoordige plaats overgebracht. In Florence heeft men de daar geboren dichter Dante Alighieri naar aanleiding van zijn machtigste dichtwerk 1 willen eren door de naamgeving van drie straten de Via. del Inferno de Via Purgatorio en de Via del Cielo. En wat heeft dat nu met de Gasseistraat te maken zult u zeggen. Misschien niets maar in onze hier besproken straat hebben drie huizen gestaan wier respectievelijke namen mede de vertaling geven van bovengenoemde Florentijnse straatnamen. Het kan toeval zijn maar zij heetten 'de Hel', 'het Vagevuur' en 'de Hemel'. Of zou er in Den Bosch toch ook iemand aan de Goddelijke Comedie gedacht hebben?

Op de lege plek van de westelijke hoek van de Gasselstraat, daar stond vroeger de St. Annakapel. In 1819 werd dit complex voor afbraak verkocht.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige9101213VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl