Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Clarastraat en Choorstraat

           

Clarastraat

  

Evenals de Choorstraat heette ook de Clarastraat vroeger Papenhulst. In de Hinthamerstraat stond eens nabij de door hen gebouwde Geerlingsebrug het kasteel van de Heeren van Erp. Willem van den Bossche heer van Erp schonk dit kasteel op 28 augustus 1335 bij testament aan de Clarissen. De eerste bewoonsters kwamen in1359 uit Keulen volgens andere geschiedschrijvers uit Brussel. Hun klooster stond dus in de Hinthamerstraat.

Een grote poort voerde er heen. De kloosterkerk echter bevond zich in de Clarastraat ongeveer tegenover de Choorstraat. Het was een groot klooster dat tot op de Papenhulst doorliep met een uitgestrekte tuin langs de Binnendieze. De Clarissen hadden het visrecht op dit water en wij hebben ons wel eens afgevraagd of die nonnetjes er zelf gevist hebben. Ze hadden in elk geval ook een eigen brouwerij en dat was in die tijd, waarin koffie en thee nog onbekend waren niet zo verwonderlijk bier was de algemene volksdrank.

De zusters hadden in de Clarastraat een rosmolen. Dat was een molen die door een paard (ros) in beweging gebracht werd. De Bosschenaren die wat te malen hadden konden die molen huren. De zusters die veel schenkingen kregen hadden een eigen rentmeester die zijn huis ook in de Clarastraat had. Het is dus niet zo verwonderlijk dat de nonnen de Rijke Clarissen genoemd werden en dat de oorspronkelijke naam der straat veranderd werd in Clarastraat. In 1629 toen men na de verovering van Den Bosch geen novicen meer mocht aannemen woonden er nog ongeveer 30 zusters. Op den duur was het klooster gedoemd te verdwijnen dat was het lot van alle vrouwenkloosters in de stad. Later zouden de Theresianen zich op een gedeelte van het terrein vestigen.
En verder staat op de hoek van de Choorstraat nog altijd het Vondelingenhuis. Er schijnt in Den Bosch al vroeg voor die

kinderen gezorgd te zijn. Geschiedschrijvers geven voor het stichtingsjaar verschillende jaartallen op de een noemt als oprichtingsjaar 1540 terwijl een ander het op 1570 houdt. Al zoekende vind je dan plotseling dat het huis er in 1372 al stond. Maar het moet er toen wel heel anders hebben uitgezien dan tegenwoordig want er is nogal eens aan verbouwd. Het is ons ook gebleken dat het huis een torentje rijk geweest moet zijn hetgeen zou kunnen wijzen op een eigen kapel.

    

Sint Janskerkhof

  

Reeds lang is het St. Janskerkhof van zijn oude uit de naam blijkende functie ontheven. Wat overbleef is een sfeervol pleintje waar nog iets uit oude tijden lijkt voort te leven met de middeleeuwse verhalen die ons onder meer vertellen dat hier eens heksen na zich veranderd te hebben in katten poot aan poot rond dansten. En dan bleven 'die goede borgers' wel uit de buurt. Die kwamen liever kijken naar de abele- of naar de mysteriespelen die hier door de rederijkerskamers waarvan we er eens vijf in Den Bosch hadden werden opgevoerd. Zo speelde men en dat was traditie hier elke zeven jaar 'Die Hemelvaart van ons liever Vrouwe'. Als we het pleintje er nu eens op aankijken kunnen we ons nog goed voorstellen dat het daar in

zijn beslotenheid een ideale plaats voor geweest moet zijn. Het Vondelingenhuis had er, evenals andere huizen in de Clarastraat zijn achteruitgang. In de middelste straalkapel van de St. Jan de tegenwoordige St. Annakapel had de gemeente een brandspuit gestald er was daar toen een deur naar het St. Janskerkhof gemaakt. Achter het houten later ijzeren hek om de kerk kon men nog in onze tijd de steenhouwers der St. Jan in de zomer buiten op het grasveld beitel en hamer zien hanteren. Het was hier trouwens toch een buurt van ambachten er woonde een timmerman op het pleintje en altijd lagen er de stapels ijzer van smid Derks. Nu wordt de traditie voortgezet door de edelsmid Joost Holla in het zo fraai gerestaureerde 'Pandje'. Ook een pottenbakkerij heeft verbinding met het St. Janskerkhof.
Dikwijls is het pleintje geschilderd of getekend om maar niet te spreken over 'het glazen oog der driebenige muze' zoals wij lang geleden een fototoestel hoorden betitelen. Begin 1979 werd in het Museum Slager een tentoonstelling gehouden van door ir. C. van Aalst gemaakte ontwerpen voor de door de gemeente voorgenomen restauratie van het St. Janskerkhof. Wij hopen dat de restauratie niet te lang op zich zal laten wachten en dat dit intieme typisch Bossche pleintje spoedig weer zal kunnen bijdragen tot de schoonheid van 's-Hertogenbosch.

    

Choorstraat

  

De Choorstraat, die eens ook Papenhulst geheten heeft liep vroeger vanaf de Papenhulst tot langs de St. Jan maar niet verder dan het priesterkoor waaraan zij haar naam dankt. Want voorbij dat koor begon het kerkhof. Toen dat gedeelte kerkhof na 1629 geruimd was, heeft de gemeente ook daar bestrating aangebracht en liep de Choorstraat dus verder tussen de kerk en het toen nog bestaande begijnhof door. Naast het huis op de zuidelijke hoek van de Papenhulst stond het z.g. huis der Choralen dat wel ten dienste van de zangers der St. Jan geweest zal zijn het werd ook wel het huis van het kapittel der St. Jan genoemd. Omstreeks 1870 werd het afgebroken en kwam er een woonhuis voor in de plaats. Verder heeft aan deze zijde het St. Eloijs gasthuis gestaan voor 7 oude vrouwen wier aantal in 1750, toen de inkomsten daalden tot vier verminderd werd.

Later zijn deze huizen met nog een paar andere die aan de kanunniken van de St. Jan toebehoorden successievelijk afgebroken tot in 1908 het klooster met school gebouwd en later uitgebreid werd voor de Zusters van Liefde of zoals het meer officieel en plechtig genoemd werd het zedelijke lichaam 'in omnibus charitas'. Een korenpakhuis bleef staan. Dat werd later de kosterswoning. Ook het daaraan grenzend hoekhuis bleef ongemoeid, afgezien van de veranderingen die het omstreeks 1617 tot bouwloods van de St. Jan maakten, later tot bank van lening en tenslotte in 1856 tot pastorie.

Aan de noordzijde van de straat stond het huis van Erp genoemd naar Johan van Erp die het in de 17de eeuw bewoonde. Na hem heeft het nog andere voorname bewoners gekend. Omstreeks 1902 werd dit fraaie huis jammer genoeg afgebroken. Er kwam een nieuw pand voor in de plaats ten behoeve van een verzekeringsmaatschappij. Nu is er het museum Slager in gevestigd.
Het typische knusse cafeetje van Moeke Simons, waar plaats was voor 2 à 3 personen is niet meer. Zo was er maar één in Den Bosch. In een nabijstaand huis vestigde zich de pottenbakker Joop Beekwilder en I'histoire se rëpëte bij een afbraak in 1952 bleek dat . in oude tijden, ongeveer op deze plaats eveneens een pottenbakkerij gevestigd is geweest. Die was toen ook vanuit de Hinthamerstraat bereikbaar middels het lang verdwenen Potghietersstraatje.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige12131516VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl