|

|
|
De Straten en Stegen
Clarastraat en Choorstraat
|
Clarastraat
Evenals de Choorstraat heette ook de
Clarastraat vroeger Papenhulst. In
de Hinthamerstraat stond eens nabij
de door hen gebouwde Geerlingsebrug
het kasteel van de Heeren van Erp.
Willem van den Bossche heer van Erp
schonk dit kasteel op 28 augustus
1335 bij testament aan de Clarissen.
De eerste bewoonsters kwamen in1359
uit Keulen volgens andere
geschiedschrijvers uit Brussel. Hun
klooster stond dus in de
Hinthamerstraat.
|
|
Een grote poort voerde er heen.
De kloosterkerk echter bevond zich
in de Clarastraat
ongeveer tegenover de Choorstraat.
Het
was een groot klooster dat tot op de
Papenhulst doorliep met een
uitgestrekte tuin langs de
Binnendieze. De Clarissen hadden het
visrecht op dit water en wij hebben
ons wel eens afgevraagd of die
nonnetjes er zelf gevist hebben. Ze
hadden in elk geval ook een eigen
brouwerij en dat was in die tijd,
waarin koffie en thee nog onbekend
waren niet zo verwonderlijk bier was
de algemene volksdrank.
De zusters hadden in de Clarastraat
een rosmolen. Dat was een molen die
door een paard (ros) in beweging
gebracht werd. De Bosschenaren die
wat te malen hadden konden die
molen huren. De zusters die veel
schenkingen kregen hadden een eigen
rentmeester die zijn huis ook in de
Clarastraat had. Het is dus niet zo
verwonderlijk dat de nonnen de Rijke
Clarissen genoemd werden en dat de
oorspronkelijke naam der straat
veranderd werd in Clarastraat. In
1629 toen men na de verovering van
Den Bosch geen novicen meer mocht
aannemen woonden er nog ongeveer 30
zusters. Op den duur was het
klooster gedoemd te verdwijnen dat
was het lot van alle
vrouwenkloosters in de stad.
Later zouden de Theresianen zich op
een
gedeelte van het terrein vestigen.
En verder staat op de hoek van de
Choorstraat nog altijd het
Vondelingenhuis. Er schijnt in Den
Bosch al vroeg voor die
|
kinderen gezorgd te zijn.
Geschiedschrijvers geven voor het
stichtingsjaar verschillende
jaartallen op de een noemt als
oprichtingsjaar 1540 terwijl een
ander het op 1570 houdt. Al zoekende
vind je dan plotseling dat het huis
er in 1372 al stond. Maar het moet
er toen wel heel anders hebben
uitgezien dan tegenwoordig want er
is nogal eens aan verbouwd. Het is
ons ook gebleken dat het huis een
torentje rijk geweest moet zijn
hetgeen zou kunnen wijzen op een
eigen kapel.
Sint Janskerkhof
Reeds
lang is het St. Janskerkhof van zijn
oude uit de naam blijkende functie
ontheven. Wat overbleef is een
sfeervol pleintje waar nog iets uit
oude tijden lijkt voort te leven
met de middeleeuwse verhalen die ons
onder meer vertellen dat hier eens
heksen na zich veranderd te hebben
in katten poot aan poot rond
dansten. En dan bleven 'die goede borgers' wel uit de buurt. Die
kwamen liever kijken naar de abele-
of naar de mysteriespelen die hier
door de rederijkerskamers waarvan
we er eens vijf in Den Bosch hadden
werden opgevoerd. Zo speelde men en
dat was traditie hier elke zeven
jaar 'Die Hemelvaart van ons liever
Vrouwe'.
Als we het pleintje er nu eens op
aankijken kunnen we ons nog goed
voorstellen dat het daar in
|
zijn beslotenheid een ideale plaats
voor geweest moet zijn.
Het
Vondelingenhuis had er, evenals
andere huizen in de Clarastraat
zijn achteruitgang. In de middelste
straalkapel van de St. Jan de
tegenwoordige St. Annakapel had de
gemeente een brandspuit gestald er
was daar toen een deur naar het St.
Janskerkhof gemaakt. Achter het
houten later ijzeren hek om de kerk
kon men nog in onze tijd de
steenhouwers der St. Jan in de
zomer buiten op het grasveld
beitel en hamer zien hanteren. Het
was hier trouwens toch een buurt van
ambachten er woonde een timmerman
op het pleintje en altijd lagen er
de stapels ijzer van smid Derks. Nu
wordt de traditie voortgezet door de
edelsmid Joost Holla in het zo fraai
gerestaureerde 'Pandje'. Ook een
pottenbakkerij heeft verbinding met
het St. Janskerkhof.
Dikwijls is het pleintje geschilderd
of getekend om maar niet te spreken
over 'het glazen oog der driebenige
muze' zoals wij lang geleden een
fototoestel hoorden
betitelen. Begin 1979 werd in het
Museum Slager een tentoonstelling
gehouden van door ir. C. van Aalst
gemaakte ontwerpen voor de door de
gemeente voorgenomen restauratie van
het St. Janskerkhof. Wij hopen dat
de restauratie niet te lang op zich
zal laten wachten en dat dit
intieme typisch Bossche pleintje
spoedig weer zal kunnen bijdragen
tot de schoonheid van
's-Hertogenbosch. |
|
Choorstraat
De
Choorstraat, die eens ook Papenhulst
geheten heeft liep vroeger vanaf de
Papenhulst tot langs de St. Jan
maar niet verder dan het
priesterkoor waaraan zij haar naam
dankt. Want voorbij dat koor begon
het kerkhof. Toen dat gedeelte
kerkhof na 1629 geruimd was, heeft
de gemeente ook daar bestrating
aangebracht en liep de Choorstraat
dus verder tussen de kerk en het
toen nog bestaande begijnhof door.
Naast het huis op de zuidelijke hoek
van de Papenhulst stond het z.g.
huis der Choralen dat wel ten
dienste van de zangers der St. Jan
geweest zal zijn het werd ook wel
het huis van het kapittel der St.
Jan genoemd. Omstreeks 1870 werd het
afgebroken en kwam er een woonhuis
voor in de plaats. Verder heeft aan
deze zijde het St. Eloijs gasthuis
gestaan voor 7 oude vrouwen wier
aantal in 1750, toen de inkomsten
daalden tot vier verminderd werd.
|
|
Later
zijn deze huizen met nog een paar
andere die aan de kanunniken van de St. Jan toebehoorden
successievelijk afgebroken tot in
1908 het klooster met school gebouwd
en later uitgebreid werd voor de
Zusters van Liefde of zoals het meer
officieel en plechtig genoemd werd
het zedelijke lichaam 'in omnibus
charitas'. Een korenpakhuis bleef
staan. Dat werd later de
kosterswoning. Ook het daaraan
grenzend hoekhuis bleef ongemoeid,
afgezien van de veranderingen die
het omstreeks 1617 tot bouwloods van
de St. Jan maakten, later tot bank
van lening en tenslotte in 1856 tot
pastorie.
Aan de noordzijde van de straat
stond het huis van Erp genoemd naar
Johan van Erp die het in de 17de
eeuw bewoonde. Na hem heeft het nog
andere voorname bewoners gekend.
Omstreeks 1902 werd dit fraaie huis
jammer genoeg afgebroken. Er kwam
een nieuw pand
voor in de plaats ten behoeve van
een verzekeringsmaatschappij. Nu is
er het museum Slager in gevestigd.
Het typische knusse cafeetje van
Moeke Simons, waar plaats was voor 2
à 3 personen is niet meer. Zo was er
maar één in Den Bosch. In een
nabijstaand huis vestigde zich de
pottenbakker Joop Beekwilder en I'histoire
se rëpëte bij een afbraak in 1952
bleek dat . in oude tijden, ongeveer
op deze plaats eveneens een
pottenbakkerij gevestigd is geweest.
Die was toen ook vanuit de
Hinthamerstraat bereikbaar middels
het lang verdwenen Potghietersstraatje.
|
|
|
Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch |
|
|
|
Foto's
copyright
©
bij groetenuitdenbosch.nl |
|
|