Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Sint Josephstraat en Nieuwstraat

           

Sint Josephstraat

  

Oorspronkelijk bestond de Sint Josephstraat niet, de Hinthamerstraat vertoonde op dit punt een aaneengesloten gevelwand het Predikherenklooster en het H. Geesthuis waar nu de Openbare Bibliotheek gevestigd is grensden aan elkaar. De grote brand die in 1429 op het Hinthamereinde begon zou daar verandering in brengen de halve stad ging in vlammen op. Ook de in steen opgetrokken gebouwen zoals de St. Jan waarvan het dak instortte

het H. Geesthuis en het Predikheren klooster leden grote schade. Bij de herbouw ontstond een heel andere constellatie de twee laatstgenoemde gebouwen raakten van elkaar gescheiden. De westelijke muur van het H. Geesthuis was voordien de oostelijke muur van het klooster der Prekers. Langs deze muur ontstond een steegje dat de naam kreeg van Prekersstraat. In 1641 kwam hier de 2de Nieuwstraat tot stand. Zij werd niet bestraat evenmin als de gelijktijdig aangelegde 1 ste Nieuwstraat die wij in het volgend artikel bespreken. De 2de Nieuwstraat liep tot aan de Noordwal. Zij droeg haar naam tot 18 december 1890 toen werd die in verband met de komst van de Redemptoristen en de bouw van hun St. Josephkerk veranderd in St. Josephstraat Op de plaats van de huizen no.'s 17 en 19 hebben de paters tevoren een houten noodkerk gehad. In 1907 kreeg het H. Geesthuis aan deze zijde de naam St. Annagesticht. Daar werden arme vrouwen en meisjes gehuisvest die eerst in de Schilderstraat gewoond hadden. Aan de overzijde kwam de Aloijsiusschool voor jongens opgericht door de Fraters van Tilburg die ook de leerkrachten waren aan de even verder gelegen R.K. Kweekschool voor onderwijzers. Op de noordelijke hoek van de Binnendieze ligt achter het daar staand huis het voormalige eerste kerkhof der Nederlands Hervormde Kerk het is sinds 1860 niet meer in gebruik. Dan bevond zich aan deze zijde van de straat de

kolenhandel van Henri van der Meulen. Daar was nog in 1913 een dependance gevestigd van de stedelijke gasfabriek. Men noteerde er bestellingen op gascokes en men hielp de mensen ook aan 21/2 centsstukken. Dat waren toen de munten die men in de gasmeter moest stoppen opdat die zijn plicht kon doen. Lang geleden hebben wijzelf daar voor onze moeder meermalen een 'knapper' vierduitstukken zoals zij genoemd werden moeten halen.

    

Torenstraat

  

De naam Torenstraat spreekt voor zich. Vroeger sprak men van 'dat toerenstraetken'. Het had ook Torens-straat kunnen heten als het plan van de bekende Gebrs. Donkers verwezenlijkt had kunnen worden. Dat plan van 1860 voorzag namelijk in de bouw van twee westtorens van 150 meter hoog. In de gemeenteraad heeft het plan met tekening toen wel gecirculeerd maar men heeft het niet goedgekeurd. Ter toelichting kunnen we vermelden dat de kerken eigendom zijn van de kerkbesturen maar met de torens ligt dat anders. In 1798 vier jaar na de komst van Pichegru hebben de bezetters alle torens geconflicteerd waarbij het eigendom daarvan aan de gemeenten kwam en dat is zo gebleven. Ook de St. Janstoren is

gemeente-eigendom. Het kerkhof van de St. Jansparochie liep vroeger om de hele kerk heen het huidige St. Janskerkhof was er maar een klein deel van. Toen voor enige jaren in de Torenstraat graafwerk verricht werd kwam een gedeelte van de oude manshoge kerkhofmuur van de romaanse St. Jan voor den dag en die muur lag diep. Dat is een bewijs van het feit dat de straten in Den Bosch door de overstromingen zo dikwijls zijn opgehoogd. Het geeft ook een probleem ten opzichte van de luidpoort af er moeten trappen heen gevoerd hebben wat niet waarschijnlijk wordt geacht af de toenmalige poirters hebben tegen een veel hogere toren opgezien dan wij nu zouden veronderstellen. Wat verder die luidpoort betreft zij ging slechts open bij bijzondere gebeurtenissen. Ook de Plechtige Omgang schreed in betere tijden door deze poort naar buiten. Op de hoek waar nu de Middenstandsbank staat bevond zich vroeger het huis waar de eerste Redemptoristen zich bij hun komst in 's-Hertogenbosch gevestigd hebben. Dat was in 1853. Een weinig verderop staat het voormalige Fraterhuis. Toen in 1928 hun nieuwe huis op de Papenhulst was voltooid moesten de fraters verhuizen. Dat nieuwe huis was een hele verbetering het was ruimer en voorzien van alle mogelijke comfort. Maar wij weten nog dat er fraters waren die maar het liefst naar hun oude huis in de Torenstraat waren teruggekeerd want 'Daar was het veel gezelliger'....

    

Nieuwstraat

  

Eerst lezer moet u de Nieuwstraat zoals wij die nu kennen even wegdenken. De in 1641 aangelegde Nieuwstraat liep namelijk oorspronkelijk heel anders. Zij droeg ook een andere naam zij heette 1 ste Nieuwstraat. Eigenlijk was het een zijtak van de 2de. Nieuwstraat die nu St. Josephstraat heet. Die aftakking begon ter hoogte van het tegenwoordige Kardinaal van Rossumplein waar na 1840 de wekelijkse veemarkt zou komen die tot dan toe als jaarmarkt op het St. Jacobskerkhof was gehouden. Die zijtak liep door tot aan 'de' Plein de nu verdwenen Hoge Nieuwstraat herinnerde er

nog aan deze was een onderdeel van de toen lange straat. Eerst later werd vanaf het Kard. v. Rossumplein welke naam toen nog niet bekend was een verbinding met de Hinthamerstraat tot stand gebracht en dat is dan onze tegenwoordige Nieuwstraat. Over de aanleg daarvan is indertijd veel onenigheid geweest. Wij moeten hier toch ook even vermelden dat er wel eens verwarring geweest is met betrekking tot die twee Nieuwstraten de toevoegsels 1 ste en 2de werden nogal eens verwisseld. Ook op kaarten kan men dit waarnemen. In 1707 besloot het stadsbestuur de 1 ste Nieuwstraat met lindebomen te beplanten. In onze jeugd hebben wij de laatste twee rijtjes bomen daar op het eind van de straat nog tegenover elkaar zien staan. Zij belommerden ook de stadsschool die toen aan de westzijde van de straat stond. De Nieuwstraat grensde daar aan de eveneens met bomen beplante toenmalige Veemarkt. Er was nog ooit een andere school op de plaats van het tegenwoordige huis no. 2 dat was de Geuzenschool. De Vincentiusvereniging had meer achter in de straat haar gebouw het Groot-Ziekengasthuis kreeg er een nieuwe ingang. En verder was het een straat met veel patriciërshuizen. In één daarvan no. 29 heeft het Politiebureau en ook het Postkantoor nog een tijdelijk verblijf gehad. Mocht u de straat eens inwandelen vergeet dan niet het sfeervolle hoekje bij de Diest met dat fraai gerestaureerde oude huis te bekijken.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige17182021VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl