Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

           

Hinthamereinde

  

Lang vóór de Zuid-Willemsvaart gegraven werd lag er al een brug die de Hinthamerstraat met het tegenwoordige Hinthamereinde verbond. Toen liep daar een Dieze-arm. Die brug heette de Zwijmel- of Zwengelbrug. Oorspronkelijk was zij van hout maar in 1447 heeft men haar vervangen door een stenen brug. Als men nu via de ophaalbrug het Hinthamereinde nadert ziet men op de rechterhoek een winkelpand. Maar in vroeger eeuwen stond hier een veel groter huis met een niet minder grote tuin. Daar was het uit de 16de eeuw stammende Kolveniersgilde thuis. Dat was het jongste van de vier schuttersgilden die dienden voor de verdediging van de stad. Ofschoon men zich toen nog veel met zwaarden en spiesen weerde was het Kolveniersgilde al bewapend met 'zeng- of schietbussen'. Die waren voorzien van een kolf waaraan het gilde zijn naam dankte.
Ongeveer bij de Hofstad en het St. Andriesstraatje werd bij de eerste stadsvergroting een nieuwe poort gebouwd. Dat was omstreeks 1352 en men noemde haar naar een in de nabijheid staand huis 'De Pijnappelse Poort'. Die is in 1723 weer afgebroken. Zij deed sinds de uitbreiding van 1599 toen

er bij de Aa een nieuwe prachtige Hinthamerpoort gebouwd was geen dienst meer. Aan de gevel van de voormalige zoutkeet no. 64 kan men nog een mooie steen zien 'In de Lijnbaan 1761' staat er onder de afbeelding daar zal toen dus een touwslagerij geweest zijn. In 1858 begon Willem Grasso op het Hinthamereinde een smederijtje. Hij kon niet weten dat zijn bescheiden bedrijfje eens zou uitgroeien tot de wereldomvattende Grasso's Koninklijke Machinefabrieken. Er zijn maar weinig straten in 's-Hertogenbosch die zoveel zijstraatjes hebben als het Hinthamereinde. De meeste zijn nog wel aanwezig maar veelal afgesloten. Wij geven een paar namen het Standriesstraatje en het St. Teunisgangske voorbeelden van de middeleeuwse gewoonte om huizen en straten naar een heilige te noemen. Andere straatjes danken zoals ook te doen gebruikelijk was, hun naam aan een op de hoek staand huis Achter de Groene Jeger (Jager), Achter de Bijenkorf en Achter de Vergulde Roskam om maar een paar voorbeelden te noemen. Bij de Muntelstraat was ook een straatje het is lang geleden al verdwenen. Er stonden 7 woningen waarin arbeidersgezinnen gevestigd waren. Dat steegje heette 'De Zeuven Zinnen'.
Aan de oostzijde van het Hinthamereinde was vroeger de remise van de paardetram te vinden. Die was gebouwd op de plaats van een huis dat 'Sint Jan in de Olie' heette. De straat kende ook twee water- en vuurhuizen.

Daar kon men nog in het begin van deze eeuw voor een paar centen zijn koffiepot laten vullen met koffie en warm water. Aan de overzijde van de Aa had de stoomtram zijn halte wij hebben er nog meermalen in gezeten ook 's winters als het kacheltje in de wagon aan was. Verder was er aan die zijde van de brug nog weinig te zien pas later zou er gebouwd worden langs de Hinthamseweg zoals die toen genoemd werd. Die weg begon in oude tijden bij de Markt buiten de Lovense Poort en verklaart hoe Hinthamerstraat en Hinthamereinde aan hun naam gekomen zijn.

    

Zuid - Willemsvaart

  

Al in 1645 was men van plan om, ter bevordering van de toen belangrijke handel op Luik een kanaal te graven en wel van Maaseik tot

's-Hertogenbosch. Dat is toen niet doorgegaan en het zou tot 1822 duren voor er aan het graven van de Zuid-Willemsvaart begonnen zou worden.

Koning Willem I was in het kader van zijn welvaartspolitiek de grote promotor geweest. In 's-Hertogenbosch was niet iedereen het met dat plan eens men vreesde dat schade toegebracht zou worden aan de functie en de voordelen van overlaadplaats van de stad. Dat was toen heel belangrijk en de tegenstrevers hebben gelijk gekregen. Maar men begon te graven en daarvoor moesten eerst heel wat huizen worden afgebroken. Diverse straten die tot aan de Aa liepen werden ingekort. Dat waren de Lange Tolburgstraat de 2de Nieuwstraat zoals de St. Josephstraat toen genoemd werd de Schilderstraat en nog een aantal kleinere straatjes. In 1826 kwam het kanaal met de daarbij behorende sluizen en bruggen klaar en kreeg 's konings naam.

Aan weerszijden ontstond een nieuwe straatwand voor een gedeelte woonhuizen en voor en ander deel fabrieken. De Citadel en het Kruithuis kwamen nu langs het kanaal te liggen. Ook de veemarkt nu Kardinaal van Rossumplein ontstond. Het nu verdwenen slachthuis waaruit de oprichtingsgedenksteen van 2 mei 1910 spoorloos is kreeg een plaats. Het nu gesloopte Gezellenhuis van St. Jacob kwam aan de Zuid-Willemsvaart te staan evenals het bejaardentehuis 'Rustoord' waaruit bij de sloop de gedenksteen die de dank vertolkte van hen die er bij de bevrijding in oktober 1944 een veilig onderkomen vonden eveneens verdwenen is.
Wij bezitten een te lange lijst van gedenkstenen huistekens

beelden en zo meer die in de loop van de tijd verdwenen zijn het schijnt dat niemand daar ooit op let. Omstreeks het midden der vorige eeuw heeft het kanaal ook drie scheepswerven gekend. Er vestigden zich stoombootondernemingen voor passagiers- en goederenvervoer ook waren er een paar sleepbootdiensten. In hoofdzaak bij Sluis 0 kwamen voorzieningwinkels voor de schippers.
De stoomtram vond zijn weg langs het kanaal dat intussen ook nog een paar geheimen verbergt. De fundamenten van een der bastions van de Citadel verdwenen bij de kanaalaanleg onder water. En in de buurt van de Schilderstraat worden nog altijd de grondvesten overspoeld van de kerk van het uit 1425 daterende Rijke en Arme Fratershuis. Hiervan zijn nog meerdere resten aanwezig.
Niettegenstaande alle berichten en voorspellingen werd de Zuid-Willemsvaart in het jaar 1980 niet gedempt. Het Spaanse schip met Sint Nicolaas aan boord zal dus voorlopig nog langs 'de knaal' zoals het water in Den Bosch genoemd wordt kunnen aanleggen.

          
Na de Vrede van Keulen (1579) had 's-Hertogenbosch een stapelmarkt van ossen en ander vee verkregen. Voorheen was dit een voorrecht van Lier. Lier keert echter terug onder Spaans gezag. Het Bossche stadsbestuur probeert op alle manieren deze stapelmarkt voor haar stad te behouden. En met succes. Zowel 's-Hertogenbosch als Lier mogen een stapelmarkt voor ossen en ander vee bezitten. Op 7 maart 1587 bevestigt Koning Filips II dit privilege en breidt het uit er mag voortaan wekelijks een beestenmarkt worden gehouden. Voor eeuwig zonder dat dit ooit te herroepen is. Hoe anders kan het gaan in juni 2001 wordt de Bossche veemarkt n.a.v. de gekke koeienziekte definitief gesloten. Op de foto wordt het vee getransporteerd in schepen over de Zuid-Wilemsvaart.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige19202223VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl