Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Orthenstraat en Jan Heinsstraat

           

Orthenstraat

  

De Orthenstraat vroeger meestal Orthenend genoemd begint bij de Visstraat en de daar tegenover gelegen Ruijsche Poort. Eigenlijk was deze poort waarboven vroeger nog een woning was de toegang tot het Refugiéhuis van het Augustijnerklooster Mariënhage te Woensel. Later zou dit fraaie gebouw met zijn aardig torentje de pastorie van St. Pieter worden. De poort werd in die tijd daarom ook pastoors poort genoemd. We kunnen aannemen dat in de Orthenstraat de eerste huizen van 's-Hertogenbosch gestaan hebben ongeveer langs de Dieze-arm die vanaf de voormalige Geertruibrug naar de Maas liep de loop van de Diest was hier oorspronkelijk anders. Het laatste kleine straatje aan de oostzijde heette vroeger Sullen- of Solstraatje. Er woonde eens een man die Peter heette zijn bijnaam was 'De Gek'. Daardoor heeft het steegje in zijn tijd de naam Peter de Gekstraatje gekregen zoals het nu nog heet Peter was bediende op het Bossche stadhuis hij had tot taak om tijdens vergaderingen de degens der

regenten te bewaren. Men heeft hem met enige degens onder de arm eens op een deur in. Het stadhuis uitgeschilderd jammer genoeg is die olieverfschildering niet meer aanwezig. Schuin tegenover dit straatje stond de St. Eloykapel daarachter was in 1394 het St. Eloygasthuis gesticht voor 7 behoeftige vrouwen. In de 18de eeuw werd van deze gebouwtjes een stads-turfmagazijn gemaakt en nog later werd er een 14-daagse linnen markt gehouden een overblijfsel van de vroegere linnenindustrie. De politie heeft op deze plaats nadien ook haar bureau gehad. Een ander gasthuisje was het aan de oostzijde staande Van den Avennesgasthuis 74 dat in 1396 gesticht was voor 10 arme mannen. Ook dit gasthuis zou van bestemming veranderen in latere tijden kwam er een pijpen- en aardewerkfabriekje in. Bij het uitgraven van de fundamenten der Geertruikerk in 1970 kwamen o.m. ook pijpen en aardewerk voor den dag. Zij zouden best uit die oude werkplaats afkomstig kunnen zijn. Naast het Geertruiklooster stond al in 1362 de kapel van het H. Kruis die veel op vrijdagen bezocht werd. De in de buurt bij het Bokhovenstraatje gelegen Orthenpoort werd daarom ook wel H. Kruispoort genoemd. Na 1622 wordt de kapel niet meer genoemd zij was verdwenen. Bij de zogenaamde Zevensteensebrug over de Diest aan het eind van de straat stond in 1530 een 'Lieve Vrouwe Huysken'. Maar er is in 1621 ook nog sprake van zo'n huisje met beeld dat 'O.L. Vrouw in de Son' genoemd werd.

Het bevond zich ook bij de Diest aan de westzijde der straat. Op de zuidelijke hoek van het Bokhovenstraatje stond eens het voorname Huis van Ysselstein. In 1656 richtte ene Willem van Bree daar een glasblazerij op die tot ongeveer 1787 bestaan heeft Later zou dit huis verdwijnen. De grond werd een gedeelte van het terrein waarop de fabriek van De Gruyter gebouwd zou worden. En die is nu ook al weer weg. Sic transit …

    

Jan Heinsstraat

  

Na de val van Den Bosch in 1629 lieten de Heren Staten het fort 'Willem-Maria' bouwen de Willem-Mariastraat herinnert er nog aan. Dat fort werd gebouwd om de Bossche Katholieken in het vizier en onder schot te kunnen houden die zijn inderdaad en niet zonder reden onder het nieuwe bewind niet altijd even gedwee geweest. Daarom kreeg het fort ook de naam Papenbril later zou het Citadel genoemd worden. Omdat men ook de aanwezigheid van al die katholieke huizen in de buurt van het fort gevaarlijk achtte werd alles afgebroken ook de in 1450-'52 oorspronkelijk als kapel

gebouwde St. Pieterskerk die zich ongeveer op de plaats van de tegenwoordige Eurocinema bevond. Daardoor ontstond een grote ruimte die de Bosschenaars De Plein noemde de Fransen zouden er later Esplanade van maken. De uit 1550 daterende rijk gebeeldhouwde preekstoel van genoemde kerk bleef bewaard die is tenslotte in de Evangelisch-Lutherse kerk in de Verwersstraat terecht gekomen waar hij nog altijd te zien is. Het vrijgekomen terrein werd exercitieplaats. Op 24 juli 1831 werd door de prins van Oranje de latere koning Willem II aan de dienstdoende schutterij een door enkele Bossche dames vervaardigd vaandel uitgereikt. De gebeurtenis werd door de directeur der Bossche tekenschool Dubois op doek vereeuwigd en u kunt dat schilderij ook nu nog op ons stadhuis bewonderen.
Toen 's-Hertogenbosch op het eind van de vorige eeuw ophield vestingstad te zijn werd De Plein opnieuw bebouwd. De Van Tuidenstraat ontstond waarmee de beroemde schilder Theodoor van Tuiden geëerd werd en de Jan Heijnsstraat naar de medewerker later ook zwager van Alard Duhamel bouwmeester der St. Jan.

En nu is daar in de buurt een grote open ruimte ontstaan het Carolusziekenhuis waaraan zovelen dankbare herinnerringen bewaren. Wat aan die zijde van de Jan Heijnsstraat ook verdween was onze gewaardeerde Bossche brandweer.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige21222425VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl