Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

 Straten en Stegen

  De Markt

  Pensmarkt

  Schapenmarkt

  Hooge Steenweg en Karrenstraat

  Fonteinstraat en Ridderstraat

  Lombardje

  Verwersstraat

  Prins Bernhardstraat en Keizerstraat

  Beurdsestraat en Weversplaats

  Korte – Lange Putstraat

  Kerkstraat en Gasselstraat

  Parade en Peperstraat

  Papenhulst en Nachtegaalslaantje

  Clarastraat en Choorstraat

  Bethaniëstraat en Sint Jacobshof

  Baselaarsstraat en Hekellaan

  Gasthuisstraat en Rozemarijnstraat

  Hinthamerstraat

  Sint Josephstraat en Nieuwstraat

  Schilderstraat en Louwse Poort

  Hinthamereinde en Zuid-Willemsvaart

  Tolburgwijk en GZG terrein

  Orthenstraat en Jan Heinsstraat

  Barbaraplaats en Sint Geertruikerkhof

  Visstraat en Binnenhaven

  Lepelstraat en Sint Jansstraat

  Molenstraat en Omgeving

  De Uilenburg

  Postelstraat en Kruisstraat

  Snellestraat en Minderbroedersstraat

  Vughterstraat

  Berewoutstraat en Westwal

  Kruisbroedershof en omgeving

  Tilmanshof en Kuipertjeswal

  Sint Jorisstraat en Spinhuiswal

 Vestingstad in het groen

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen


 

       

De Straten en Stegen

Postelstraat en Kruisstraat

           

Postelstraat

  

De Postelstraat ten onrechte ook wel eens Apostelstraat genoemd dankt haar naam aan het voormalige Refugiéhuis der nog altijd bestaande Abdij van Postel. De Abdij had in 1258 van een vrijgevig Bosch poorter lambertus Sus genaamd daar een huis gekregen. Het Oude Waterstraatje later zou

dat Capucijnenpoort worden leidde er via een bruggetje over de Diest heen. Postel was een voorname orde wat onder meer kan blijken uit het feit dat meerdere kloosterlingen lid zijn geweest van de Illustere Lieve Vrouwe Broederschap en dat kon niet iedereen zo maar worden. In 1613 werd een gedeelte van het huis aan de Capucijnen verkocht en sindsdien draagt het straatje dan de naam Capucijnenpoort. In een ander deel van het opgeheven grote refugiéhuis werd het logement 'Het Keizershof' gevestigd welke naam nu gegeven wordt aan het ter plaatse gebouwde complex woningen. In 1857 hebben de zusters van J.M.J. de gebouwen gekocht en in 1868 lieten zij alles afbreken. Op het vrijgekomen terrein verrezen hun klooster met kapel en hun scholen die nu op hun beurt plaats hebben moeten maken voor bovengenoemde woningen. Tegenover de voormalige school bevindt zich het ouderlijk huis van de Bossche martelaar van Gorcum leonardus van Vechel. Dat is even ten noorden van het fraaie geveltje dat het bekende museumke 'De Brabantse Poffer' siert. Na afbraak van de gebouwen der zusters heeft men hier onder leiding van drs. H. Jansen in 1977 uitgebreide opgravingen verricht die heel wat hebben opgeleverd. Dat is te zien geweest op de tentoonstelling die in 1980 in het Brabants Museum 84 gehouden werd. En aangezien er over de opgravingen in 's-Hertogenbosch ook nog een boek zal uitkomen

zullen wij daar verder maar het zwijgen toe doen de plaatsruimte zou voor een gedegen beschrijving van alle vondsten ook te klein zijn.

       

De Stoofstraat dankt haar naam aan de badhuizen die in oude tijden in deze straat gevestigd waren. Men noemde zo'n huis toen 'stove' zij stonden niet zo goed bekend. Tegenover de Stoofstraat vindt u het oude Lamstraatje dat zijn naam zal danken aan het nabijgelegen huis 'Het Wit Lam' dat in dit steegje waarschijnlijk een achteruitgang gehad heeft. Door middel van een bruggetje heeft men het straatje nu op aantrekkelijke wijze verbonden met de Uilenburg.
       
Is het u wel eens opgevallen hoe mooi de Postelstraat is en hoeveel fraaie huizen er staan? Ook 's-Hertogenbosch heeft zijn huis met de hoofden de nummers 38 en 40. Daar ziet u in de voorgevel twee nissen de linker vertoont het aanschijn van Ambiorix een Gallisch vorst de rechter prijkt met het hoofd van Vercingetorix een Gallisch veldheer. Beiden zijn bekend omdat ze zijn opgestaan tegen de Romeinen. Het huis 'De Munt' no. 42 daarnaast dankt zijn naam aan het feit dat de Bossche Munt na veel geharrewar van de Mortel naar hier is overgeplaatst in oude tijden muntten steden veelal hun eigen geld. Over de prachtige entree van dit mooie huis hoeft niet veel verteld te worden die spreekt voor zichzelf. Evenals dit huis hebben ook veel andere panden in de Postelstraat een fraai interieur met meestal ook prachtige plafonds. Het is ondoenlijk om al die schoonheid hier te beschrijven. Wij maken een uitzondering voor een plafond in het huis no. 50 daarop prijken vier geschilderde portretten die van Vondel Rubens, Thorwaldsen en Galileï. Dichter, schilder, beeldhouwer en sterrenkundige kijken hier vanuit den hoge op u neer. Volstaan wij verder met de mededeling dat mooie oude interieurs met fraaie beschilderingen in 's-Hertogenbosch niet zeldzaam zijn.
        

Ook de Postelstraat heeft haar sluip- of schuilkerken gekend één was er te vinden in het bekende Huis van Boxtel. Het is te betreuren dat die oorspronkelijk fraaie maar sinds enige jaren beschadigde poort die eens aan de Uilenburg de uitgang van die schuilkerk sierde nog altijd niet hersteld is. Het huis no.50 vertoont op de eerste verdieping een groot sinds lang dichtgemetseld gat een doorgang die eens verbinding heeft gegeven met het Huis van Boxtel daarnaast. Vermoedelijk heeft die opening dienst gedaan als ontsnappingsmogelijkheid bij overvallen waaraan schuilkerken dikwijls blootstonden. Dan zal dat gat wel goed gecamoufleerd geweest zijn dat de kerkgangers daar een zekere handigheid in verkregen hadden is bij meerdere gelegenheden gebleken. Het huis no. 44 'Het Wapen van Luik' genaamd herbergde ook zo'n geheime kerk.
Verder stond ook in de Postelstraat een der vele gasthuisjes die 's-Hertogenbosch vroeger rijk was. Het was in 1443 opgericht door Margriet Spijkers die begijn was op het Klein Begijnhof waaraan het Begijnestraatje nog herinnert. Dit gasthuisje dat uit twee woninkjes bestond herbergde 'vier godvruchtige vrouwen van een eerbare conversatie en goede levenswandel'. Het was volgens de geschiedschrijver gevestigd 'in een gangetje aan de Postelstraat'. Dat zou het Begijnestraatje geweest kunnen zijn maar dat is niet zeker want de stad zat vroeger vol met die gangetjes en steegjes; wij hebben er meerdere tussen de huizen in mogen
ontdekken die tegenwoordig vanuit de grotere straten niet meer te zien zijn. Tenslotte kende de straat schrik niet ook spookhuizen twee zijn officieel bekend en zij dragen de naam 'Het Groot Spookhuis' en het 'Klein Spookhuis'. Persoonlijk weten wij nog van een derde huis waar spoken de mensen het leven zuur maakten. Maar aangezien wij uw nachtrust niet in gevaar willen brengen zal het beter zijn ons van verdere bijzonderheden te onthouden.

    

Poort van Diepen

  

Vroeger hoorde de open plaats, genaamd Poort van Diepen bij het huis 'De Nobel' ook wel 'Gulden Nobel' genoemd. Nobel was in dit verband de naam van een munt. Het huis staat op de zuidelijke hoek aan de Kruisstraat. In de 15de eeuw behoorde het tot een groot complex dat eigendom was van de Abdij van St. Truiden. Hoe de poort aan haar naam kwam daarover hebben wij slechts een vermoeden. Mogelijk was een lid van de in 's-Hertogenbosch nogal verbreide familie Diepen eigenaar van huizen in de poort met zekerheid valt hier niets over te zeggen.
Het huis 'De Nobel' herbergde na 1629 een schuilkerk. Dat was ook het geval met het huis 'St. Jan' op de noordelijke hoek daar bevond de kerk zich op zolder. Beide panden hadden in de Poort van Diepen een uitgang die bij overvallen op genoemde kerken als vluchtgelegenheid gebruikt werd. De Poort had toen via een overkluizing van de Binnendieze ook verbinding met de Uilenburg. Het open gedeelte van de Poort is pas later

ontstaan want oorspronkelijk stond daar tussen de beide genoemde panden in nóg een huis 'De Morgenstar' genaamd. Niet zo lang geleden bood dat bewoonde open gedeelte met die pomp in de hoek een schilderachtige aanblik.

De noordelijke wand van de plaats werd grotendeels gevormd door de zijgevel van het huis 'St. Jan'. Aan de overzijde achter 'De Nobel' was eens een brouwerij; er stond ook een pakhuis. Na 1671 had de daardoor ingenomen ruimte plaats moeten maken voor een toneelzaal. Het is mogelijk dat de geheime kerk daar voordien gevestigd is geweest. Wij geloven daar echter niet in om redenen die op het ogenblik nog een onderwerp van studie voor ons uitmaken. Nu bevindt zich aan die zijde een smal, door een muur beschermd binnenplaatsje dat bij 'De Nobel' hoort voorbij dit plaatsje staan woningen.
Aan het eind van het open gedeelte van de Poort bereikte men via een deur een lange gang die tot aan de Diest loopt. In die gang vindt men een aantal deuren die toegang gaven tot wel zeer verouderde woningen. In de latere jaren waren daar bedrijfjes in gevestigd. Ook die verdwenen en nu maakt de met een hek afgesloten Poort van Diepen een verwaarloosde troosteloze indruk. Het is te hopen dat dit vroeger zo intieme knusse hofjesachtigè straatje binnen niet al te lange tijd gerestaureerd zal worden.

    

Kruisstraat

  

De Kruisstraat begint bij het huis 'De Blaasbalg'. Hier laat de Diest onder de gewelven uitkomend zich even zien. Boven het water naast het huis staat nog altijd de enige palmboom van 's-Hertogenbosch. Dat plekje was vroeger een wat afgelegen hoekje van de tuin der Minderbroeders men had er een Z.g. pesthuisje gebouwd waar in tijden van pest de pater huisde die lijders aan die ziekte bezocht. Hij woonde daar wel eenzaam en afgezonderd maar dat was nodig omdat dan de gevaarlijke ziekte voor het geval hijzelf besmet raakte niet zo gemakkelijk op zijn medebroeders zou worden

overgebracht. De Diest maakt op deze plaats een bocht zij loopt onder de Kruisstraat door verder langs de Poort van Diepen om zich op de Uilenburg met de Vughterstroom te verenigen. In plaats van de tegenwoordige overkluizing in de Kruisstraat was daar vroeger een brug men noemde die de 'Abtsbrug' naar de abt van de Abdij van St. Truiden die in deze straat meerdere huizen in eigendom had. Wij weten nog dat tijdens de vroegere jaarlijkse Omgang de straat prachtig versierd was dat had zij gemeen met de Beurdsestraat. Er is in de Kruisstraat nóg iets bijzonders te zien dichtgemetselde ramen. Dat is hoe vreemd het ook klinken moge een belastingverschijnsel. In de vorige eeuw heeft men namelijk een belasting op ramen deuren en vensters ingevoerd! Die belasting was landelijk. Velen hebben zich toen gehaast om ramen die maar enigszins gemist konden worden dicht te laten metselen. De afbeelding geeft daar een goed voorbeeld van men kan het verschijnsel overigens in 's-Hertogenbosch op meerdere plaatsen constateren. Hoe komt de Kruisstraat aan haar naam? Met zekerheid kan daar niets van gezegd worden. Wij vermoeden dat de kruising bij de Korenbrugstraat en het Eerste Korenstraatje deze naam heeft doen ontstaan. Hier kan nog bij verteld worden dat men het gedeelte tussen Korenbrugstraat en Visstraat vroeger de Korte Kruisstraat noemde.

    

  Straten en Stegen:EersteVorige27283031VolgendeLaatste

Bronnen, noten en/of referenties:
Straat in Straat uit (1984)
's-Hertogenbosch van straet tot stroom (2006)
Stadsblad door Ed Hupkens
Erfgoed 's-Hertogenbosch

home

Website informatieGastenboek

Foto's copyright © bij groetenuitdenbosch.nl