|
Aan de
vesting van 's-Hertogenbosch is in elke eeuw gebouwd, veranderd, toegevoegd
en afgebroken. Het doel is steeds om de vesting te laten voldoen aan de
eisen van de betreffende tijd. De huidige vesting is dan ook een
aaneenschakeling van bouwwensen en -technieken in verschillende tijden. De
Bossche vesting in een notendop… De eerste stadsmuur is in de twaalfde eeuw
gebouwd om de compacte handelsnederzetting te verdedigen. De muur telde
enkele water- en landpoorten. De waterlopen eromheen functioneren als
stadsgracht. Eind dertiende eeuw is buiten de stadsmuur bebouwing ontstaan.
Dit vereist een nieuwe muur. Men besluit meteen ook een nieuwe stadsgracht
te graven. Met de grond die daarbij vrijkomt, wordt de bouwgrond binnen de
muur opgehoogd. Aan het einde van de vijftiende eeuw hebben vernieuwde
wapens, zoals zware kannonnen, tot gevolg dat de oude dunne stenen muren
niet langer voldoen. Weer wordt de Bossche vesting aangepast.
|
 |
De muren worden
verlaagd en verstevigd met aarden wallen. Daarnaast worden vijfhoekige
bastions met kazematten gebouwd. Deze bastions hebben geen dode hoeken en
kunnen ook goed worden verdedigd met strijkvuur. Geldgebrek en een minder
grote vijandelijke dreiging leiden tot stopzetting van de verbetering en
vernieuwing van de vesting. Vanaf 1580 proberen Staatse troepen zo'n 25 jaar lang
|
om 's-Hertogenbosch te
veroveren.
Pas als Breda in 1590 is ingenomen, neemt 's-Hertogenbosch maatregelen om de
vesting te verbeteren. Verhoging en verbreding van de wallen, uitbreiding
van het aantal wachthuisjes en versterking van de Orthenpoort moeten de vijand buiten de stad houden. Rond
1614 start de bouw van bastions die een stempel hebben gedrukt op het
huidige uiterlijk van de stad. Naast de vestingmuren hebben ook het water om
de stad en een linie van forten en versterkingen een verdedigende werking.
Uiteindelijk valt 's-Hertogenbosch in 1629 in Staatse handen, waarbij de
vesting grote schade oploopt. In 1697 maakt 's-Hertogenbosch samen met
andere steden deel uit van het Zuidelijk Frontier. Dit is een grote linie
die het hele land moet beschermen
tegen vijandelijke
|
aanvallen. Allerlei
plannen ter verbetering van de vesting worden gemaakt, maar van de
uitvoering komt de eerste jaren niet veel terecht. In de jaren dertig en
veertig van de achttiende eeuw wordt weer flink gerestaureerd aan de
vesting. In 1794 wordt de stad ingenomen door de Fransen. In 1830
wordt de vesting in allerijl wat hersteld omdat 's-Hertogenbosch een
rol speelt ter bescherming tegen de
onafhankelijke staat België. Halverwege de negentiende eeuw blijkt de buitenkant van de vesting uitermate slecht. De buiten-schil
van de muren wordt verwijderd. Ervoor in de plaats komt een bakstenen
bekleding van 22 centimeter. De invoering van De Vesting-wet van 1874 maakt
een einde aan de verdedigende rol van de Bossche vesting. 's-Hertogenbosch
wordt een open stad, de vesting wordt ontmanteld. De stad kan uitbreiden!
Grote delen van de vestingmuren blijven vanwege hun waterkerende functie in
stand, de wallen worden beplant. In 1884 is aan de Groote Hekel een stoom-gemaal gebouwd, waarvan inmiddels alleen de fundamenten nog resten.
Duidelijk is dat de vesting meer is dan alleen steen en aarde. Ook de
stedenbouwkundige context, de ruimtelijke elementen op de wallen en de
begroeiing dragen bij tot de waarde van de vesting. Al deze aspecten zijn
meegenomen in het Ontwikkelingsplan 'Versterkt Den Bosch' |
|
|
