Stadswandeling

 Geschiedenis

 Binnendieze

 Sint-Janskathedraal

 's-Hertogenbosch

  De Monumenten

  De Kerken

  De Standbeelden

  Het Stadhuis

  Jeroen Bosch Ziekenhuis

  Jheronimus Bosch

  De Gevelgedichten

  De Gevelstenen

  Zuid-Willemsvaart

  Vestigingwerken

  Bossche Markten

  Natuurgebieden

  Partnersteden

  Toeristische informatie

 Bossche wijken

 Oeteldonk

 Evenementen

       

's-Hertogenbosch

Vestigingwerken

       

 

 

 

Bastion Oliemolen (1614)
Het is niet zo verwonderlijk dat Van Grobbendonk, toen hij eenmaal besloten had tot bastionering van de wallen, daarmee een begin maakte op deze bijzonder kwetsbare noordelijke hoek van de oude stad. Het eerste bastion werd aangelegd in 1614. Oorspronkelijk droeg het de naam van de gouverneur, maar in 1629 heette het bastion Oliemolen, naar de molen die hij er op had laten zetten. Van dit bastion rest ons niets meer dan, in het

Singeltalud, de aanzet van de korte zuidelijke flank. De Oliemolenbrug loopt over de aslijn van dit vroegere bastion, dat geheel vergraven is voor de verlenging van de Singel. Dit bastion werd ook wel Bolwerk bij de Boom genoemd naar de havenbeveiliging de Boompoort.

       

De Citadel deel 1
Ongeveer waar nu de Citadel ligt, lag vr 1629 een bastion. Het bastion aan de Boom. Dit verdween toen in 1639 de Staten Generaal besloten dat er een zogenaamd Blokhuis of Dwangburcht moest komen om de, in hun ogen onbetrouwbare 

Spaansgezinde katholieke bevolking in toom te houden. Dit ging Frederik Hendrik veel te ver en hij maakte van de gelegenheid gebruik door het fort op een plaats bouwen waar het deel uitmaakte van de vestingwerken. Aan de stadszijde was echter wel een schootsveld nodig en daarom werd de stadswijk gelegen tussen de haven en de huidige Jan Heinsstraat afgebroken. Zo ontstond een plein dat op oude kaarten voorkomt als Esplanade maar de bevolking spreekt nu nog van 'De Plein'. Ook het fort Willem Maria zoals het officieel heette kreeg al spoedig de naam 'Papenbril'. Forten die een bepaald gebied beheersten kregen in die tijd vaker het achtervoegsel 'Bril'. De benaming 'Citadel' stamt uit de Franse tijd. Toen na 1874 de vesting werd ontmanteld is het plein volgebouwd. De Citadel bleef als kazerne in gebruik en er kon nu ook een wachtlokaal aan de buitenzijde van het fort gebouwd worden. In dezelfde tijd is ook een bastion afgebroken, nodig voor de verbreding van de Zuid-Willemsvaart.

       

       

De Citadel deel 2

Fort en dwangburcht, een "blockhuis met 5 punten", gebouwd sedert 1637, gelegen tussen de Diezebrug en de Citadellaan. Het heeft een vijfhoekige vorm. Werd gebouwd om de Bossche katholieken te kunnen controleren. Daartoe werd ook een hele wijk gesloopt, inclusief een kerk, gelegen tussen de tegenwoordige Handelskade en de Jan Heinsstraat. Dat diende als schootveld. * Bijnaam: De Papenbril; * De muren zijn 2 meter dik, 8 meter hoog en

787 meter in omtrek; * Heette aanvankelijk ook wel "De schans" en "Fort Willem Maria" naar de zoon van Frederik Hendrik, de latere Stadhouder Willem II en zijn echtgenote Maria Stuart. Op sommige oude kaarten komt de naam "Het Casteel" voor. Heette ook Willem-Mariabastion. * Van 1789-1848 gevangenis voor militaire misdadigers. * In 1840 omgebouwd tot kazerne. Werd in 1965 door de laatste militairen verlaten. * De namen van de bastions zijn (met de klok mee) Bastion Haven, Bastion Dieze, Bastion Orthen, Bastion Hintham en Stadsbastion. * Bastion Haven werd in 1880 afgebroken voor de verbreding van de Zuid-Willemsvaart. * Het 17e eeuws kruithuis is nog oorspronkelijk. * Ter gelegenheid van de troonsbestijging van Koningin Wilhelmina in 1898, werd op de wal een boom geplant die nu dus "de Wilhelminaboom" wordt genoemd. * Op 31 augustus 1982 werd de bouwopdracht voor restauratie en verbouwing tot Rijksarchief getekend. Architectenbureau Ahrens, Kleyer en Baller uit Oosterbeek. De renovatiekosten bedroegen 18 miljoen gulden en de herinrichting 2 miljoen. Het werd betrokken in september 1985. Het souterrain is in de vroegere fundamenten gebouwd, waaronder een nieuwe fundering is aangebracht. De uitgegraven flanken zorgen voor daglicht. Het heeft nu een overdekte terreplein. Het 17e eeuwse aanzicht met borstweringen, schutterbanketten, walgangen en opritten werd weer

teruggebracht. De depotruimte is in de wallen ondergebracht, de wallen zijn pas voor de helft uitgegraven. Het bevat nu 25 kilometer planklengte, waarvan 13 km. in gebruik is genomen. Het bevat ook twee grote studiezalen, een expositieruimte, een bibliotheek, een restauratieatelier met eigen binderij. Er zijn ook twee laboratoria, een voor "droog werk" en een voor "nat werk". De Centrale Hal is de vroegere binnenplaats. Deze is nu echter

overdekt. Het moet lijken op een zwevend dak dat wordt gestut door pilaren. Kunst aangebracht in 1985-1986: * "Twee Spiralen" van Guisje Bal in de centrale hal; * "Drie Portalen" van Peter Kooistra. Op de plaats van het kunstwerk stond een torentje, dat bij de restauratie niet is teruggekomen. Men is tot plaatsing over gegaan omdat er een tegenhanger moest komen voor het vrij dominante wachtgebouw aan de andere kant van de ingang, dat de eerste aandacht van de bezoeker vraagt. De "alternatieve poorten zijn ontworpen volgens het principe van de Gulden Snede. De kunstenaar noemt het ook "Terughoudend". De portalen worden gevormd door vier verticale balken die boven aan weer met elkaar verbonden zijn door horizontale balken. Op deze wijze zijn doorgangen ontstaan die eigenlijk geen doorgangen zijn, daar de portalen in de lengte zijn opgesteld, met een onderlinge afstand van 405 cm. langs een blinde muur en wel zodanig dat de bezoeker als het ware langs de portalen en langs het oude wachtgebouw naar binnen wordt geleid. 's-Avonds zijn de objecten paars-blauw verlicht. Het geheel is gemaakt door John van Nistelrooy in 1986. * "Vier Bomen" van Heppe de Moor. Zij staan op de binnenplaats. Het is de bedoeling dat als de bomen totaal verrot zijn, de afdruk van de stammen in de beton een indruk achter laten van die bomen, om zo de taak van het Rijks Archief weer te geven. * In een van de vergaderzalen

hangt een schilderij van het kindhuwelijk tussen Willem II, zoon van Frederik Hendrik en Mary. * In 1992 zijn er twee negentiende eeuwse 24-ponds kanonlopen, op de wallen geplaatst. Vroeger waren ze op de stad gericht om die in bedwang te houden. De Schutterij demonstreert regelmatig het

       

omgaan met de kanonnen. * Er staan ook twee schietbomen van de Oude Schuts. De horizontale schietbaan wordt achter het kruithuis opgericht. Het gilde gaat het gebruiken met hun naar 15e eeuws voorbeeld zelfgebouwde kruisbogen.* Naast de toegang staat een wachthuis daterend uit 1899.

          

Toren achter de Zusters van Orthen (Noordwal)
Vanaf de Pelssingel hebben we uitzicht op de voet van de oude muurtoren aan de Noordwal, de zg. Toren achter de Zusters van Orthen, recht tegenover de Kanaalstraat.

       

Bastion Muntel (ca 1618)
Stond ter hoogte van de hoek Aawal/ Muntelwal aan de Zuidwestzijde van het Hinthamereinde. Werd aangelegd tussen 1614 en 1618. Hierop of hierbij stond de molen "De Phoenix", die verschillende namen droeg zoals "De Oeffelsmolen" en "De Molen van Kranenburg" en daarna weer de eerst genoemde naam. Bastion en molen werden in 1887 gesloopt.

       

De Halve Maan

De halve maan aan het Muntelbolwerk in Den Bosch maakt deel uit van een stelsel aan voorwerken die tussen 1734 en 1739 zijn

gebouwd volgens de plannen van de vestingbouwer Menno van Coehoorn.
De ravelijnen en halve manen hadden tot doel om de vijand op grote afstand te houden en zo de Hinthamerpoort te beschermen.

    
Van deze voorwerken zijn alleen nog restanten in de grond aanwezig, meestal onder de huizen of wegen. Er is slechts een klein deel van de halve maan zichtbaar. De goede opmerker ziet een lage muur in het talud langs de Aa.

home

Vorige1

Website informatieGastenboek

Foto's copyright bij groetenuitdenbosch.nl